Đổi mới phương pháp đo lường nghèo đa chiều ở Việt Nam giai đoạn 2021-2025 theo chuẩn quốc tế

11/10/2021 - 10:35 AM
Gii thiu

Gim nghèo là mt trong các chính sách ưu tiên hàng đu ca Đng và Nhà nưc ta trong nhiu thp k qua. Thành tu đt đưc t các chính sách gim nghèo, đó là nưc ta tr thành mt trong s ít quc gia đu tiên đt mc tiêu phát trin Thiên niên k (MDGs) v gim nghèo ca Liên Hp quc và đưc nhiu quc gia, t chc quc tế coi Vit Nam như tm gương đin hình v gim nghèo. Thành qu gim nghèo ca nưc ta nói trên, có s đóng góp thm lng ca ngành Thng kê trên khía cnh sn xut và cung cp d liu thng kê nhà nưc khách quan, kp thi phc v xây dng và giám sát các chương trình, chính sách gim nghèo.

Trong bi cnh quc tế đang rt khn trương thc hin Chương trình ngh s đến năm 2030 đt đưc các mc tiêu phát trin bn vng (MDGs), trong đó có mc tiêu gim nghèo (SDG1), Vit Nam tiếp tc là quc gia đi đu trong vic cách tiếp cn đa chiu trong thiết kế, thc hin và giám sát chính sách gim nghèo giai đon 2021-2025. Theo đó, Thng kê Vit Nam cn khn trương đi mi phương pháp đo lưng nghèo đa chiu Vit Nam theo chun quc tế.
 
 
Chun nghèo đa chiu giai đon 2016-2020

Chun nghèo đa chiu giai đon 2016-2020 quy đnh ti Quyết đnh s 59/QĐ-TTg ngày 19/11/2015 ca Th tưng Chính ph. Theo đó, chun nghèo đa chiu đưc đo lưng bng các ch s thu nhp (xác đnh trên cơ s nhu cu ti thiu vi ngưng tiêu th lương thc, thc phm là 2.100 kcal/ngưi/ngày và nhu cu tiêu th phi lương thc, thc phm); và các ch s tiếp cn dch v xã hi cơ bn gm 5 chiu và 10 ch s: Tình trng đi hc tr em, trình đ giáo dc ca ngưi ln (chiu thiếu ht v dch v giáo dc); tiếp cn dch v y tế, bo him y tế (chiu thiếu ht v dch v y tế); cht lưng nhà , din tích nhà bình quân (chiu thiếu ht v nhà ); ngun nưc sinh hot, h xí hp v sinh (chiu thiếu ht v điu kin sng); s dng dch v vin thông, tài sn phc v tiếp cn thông tin (chiu thiếu ht tiếp cn thông tin). Mi chiu, mi ch s trong tng chiu có quyn s ngang bng. H gia đình trên ngưng ct thiếu ht ca ch s nào đưc coi là thiếu ht ca ch s đó. H gia đình đưc coi là h nghèo đa chiu nếu h thiếu ht ít nht 03 trong 10 ch s nói trên.

Bng 1: Chun nghèo đa chiu giai đon 2021-2025

 
Chiu thiếu ht dch v xã hi cơ bn Ch s đo lưng mc đ thiếu ht dch v xã hi cơ bn  
Ngưng thiếu ht dch v xã hi cơ bn
 
 
 
 
1. Giáo dc
1. Tình trng đi hc ca tr em H gia đình có ít nht 1 tr em t 3 tui đến dưi 16 tui không đưc hc đúng bc, cp hc phù hp vi đ tui
 
2. Trình đ giáo dc ca ngưi ln
H gia đình có ít nht mt ngưi trong đ tui t 16 tui đến 30 tui không tham gia các khóa đào to hoc không có bng cp, chng ch giáo dc đào to so vi đ tui tương ng
 
 
2. Y tế
 
3. Dinh dưng
H gia đình có ít nht mt tr em dưi 16 tui suy dinh dưng chiu cao theo tui hoc suy dinh dưng cân nng theo tui
4. Bo him y tế H gia đình có ít nht mt ngưi t đ 6 tui tr lên hin không có bo him y tế
 
 
3. Nhà
5. Cht lưng nhà H gia đình đang sng trong ngôi nhà/ căn h thuc loi không bn chc
6. Din tích nhà bình quân đu ngưi Din tích nhà bình quân đu ngưi ca h gia đình nh hơn 8 m2
 
 
 
 
4. Điu kin sng
 
7. Ngun nưc sinh hot
H gia đình không tiếp cn đưc ngun nưc sch trong sinh hot (gm: Nưc máy, giếng khoan, giếng đào đưc bo v, nưc khe/mó đưc bo v và nưc mua, nưc đóng chai bình).
 
8. Nhà tiêu hp v sinh
H gia đình không s dng h xí/nhà tiêu hp v sinh (gm: T hoi/bán t hoi, thm di nưc (Suilabh), ci tiến có ng thông hơi (VIP), hđào có b ngi, hai ngăn).
 
 
 
 
5. Thông tin
9. S dng dch v vin thông H gia đình không có thành viên nào s dng dch v internet.
 
10. Phương tin tiếp cn thông tin
H gia  đình không có  phương tin nào trong s các phương tin phc v tiếp cn thông tin: Tivi, radio, máy tính đ bàn, đin thoi (dùng chung); máy tính xách tay, máy tính bng, đin thoi thông minh (cá nhân)
 
 
 
 
 
 
6. Vic làm
 
 
 
11. Vic làm có hp đng lao đng
H gia đình có ít nht mt ngưi không có vic làm (ngưi trong đ tui lao đng có kh năng lao đng, sn sàng/mong mun làm vic nhưng không tìm đưc vic làm); hoc có vic làm  công  ăn  lương nhưng không có hp đng lao đng (Xem xét cho vic làm thưng xuyên, đu đn, mang tính cht n đnh hoc tương đi n đnh)
 
12. Ngưi ph thuc trong h gia đình
H gia đình có t l ngưi ph thuc trong tng s nhân khu ln hơn 50%. Ngưi ph thuc bao gm: (1) tr em dưi 16 tui; (2) ngưi cao tui hoc ngưi khuyết tt đang hưng tr cp xã hi hng tháng.

Ghi chú: Nhng dòng in đm là chiu và các ch s thiếu ht dch v xã hi cơ bn mi đưc b sung giai đon 2021-2025. Các ngưng thiếu ht dch v xã hi cơ bn đưc nâng cao hơn so vi giai đon 2016-2020.
 
 
Chun nghèo đa chiu giai đon 2021-2025

Chun nghèo đa chiu giai đon 2021-2025 đưc quy đnh ti Ngh đnh 07/2021/NĐ-CP ngày 27/01/2021 ca Chính ph cao hơn so vi chun nghèo đa chiu giai đon 2016-2020. C th:
  • Chun nghèo đa chiu đưc đo lưng theo 6 chiu và 12 ch s thiếu ht v dch v xã hi cơ bn so vi 5 chiu và 12 ch s giai đon 2016-2020 (Bng 1).
  • B sung chiu thiếu ht v vic làm vi 2 ch s, gm: (1) Vic làm có hp đng lao đng; (2) Ngưi ph thuc trong h gia đình. S thay đi này rt quan trng vi mc tiêu thay thế ch s thu nhp trong tương lai, bên cnh đó vic làm có hp đng lao đng cũng là 1 ch s xác đnh vic làm tha đáng.
  • Ch s dinh dưng ca tr em trong h gia đình thay cho ch s tiếp cn dch v y tế. S thay đi này s tiếp cn gn hơn vi b ch s đo lưng nghèo toàn cu.
  • Các ngưng thiếu ht ca ch s v giáo dc, tiếp cn thông tin, ngun nưc sinh hot đưc nâng cao hơn so vi giai đon 2016-2020. C th, ngưng thiếu ht v giáo dc đi vi tr em là đi hc đúng đ tui; đi vi ngưi ln là đi hc hoc có bng cp/chng ch theo đ tui. Ngưng thiếu ht v tiếp cn thông tin là s dng máy tính bng, máy tính xách tay, đin thoi thông minh, internet thay thế cho phương tin phát thanh phưng, xã, thôn bn. Ngưng thiếu ht v ngun nưc sinh hot không tính nưc mưa vào ngun nưc hp v sinh ca h gia đình.
  • Các chiu, ch s thiếu ht dch v xã hi cơ bn có vai trò quyết đnh trong vic xác đnh h nghèo. H nghèo là h có thu nhp dưi mc sng ti thiu; đng thi thiếu ht ít nht 03 trong s 12 ch s thiếu ht dch v xã hi cơ bn.
Kết qu th nghim đo lưng nghèo đa chiu giai đon 2021-2025

Chương trình phát trin ca Liên hp quc (UNDP) h tr Tng cc Thng kê áp dng phương pháp đo lưng ch s nghèo đa chiu (MPI) quc gia mi và đy nhanh vic công b s liu kho sát mc sng h gia đình Vit Nam (VHLSS) đ giám sát và ng phó kp thi vi tình trng nghèo đang thay đi nhanh chóng Vit Nam (viết gn là D án MPI). UNDP đã mi các t chc trong nưc và quc tếđ năng lc tham gia d thu D án MPI. Vin Khoa hc Thng kê là mt trong các đơn v tham gia d thu và đưc chn thc hin D án MPI nói trên. D án bao gm 04 hot đng chính: (1) Thiết kế phn mm tính toán ch s nghèo đa chiu theo phương pháp mi (MPI) và tính MPI t d liu kho sát VHLSS giai đon 2016-2020; (2) Thiết kế mu kho sát VHLSS cho giai đon 2021-2025 đáp ng yêu cu MPI công b theo quý; (3) Xây dng b công c thu thp, qun lý d liu VHLSS giai đon 2021-2025 theo phương pháp Capi; (4) Th nghim kho sát VHLSS giai đon 2021-2025 ti 3 tnh, thành ph là Sơn La, Phú Yên, Cn Thơ. Trong khuôn kh bài viết này, chúng tôi ch đ cp đến hot đng th nghim kho sát VHLSS giai đon 2021-2025 ti 03 tnh, thành ph nói trên.

Trên cơ s các sn phm đu ra ca các hot đng nói trên, D án tiến hành th nghim ti 3 tnh, thành ph vi mu kho sát 660 h ti 33 đa bàn, gm: Sơn La (11 đa bàn, 220 h); Phú Yên (10 đa bàn, 200 h); Cn Thơ (12 đa bàn, 240 h). Thu thp và qun lý d liu bng Capi7 vi 2367 biến kho sát. Phn mm Capi đưc cài đt trên đin thoi thông minh ca điu tra viên, đi trưng và giám sát viên vi nhiu cu hình khác nhau. D liu kho sát ti đa bàn đưc truyn trc tiếp hàng ngày v Tng cc Thng kê. Tr ngi ln nht trong quá trình th nghim kho sát là thu thp thông tin v chiu cao, cân nng ca tr em dưi 16 tui (đ tính ch s dinh dưng) 8. Trong vòng 15 ngày, D án đã hoàn tt các công vic th nghim kho sát ti 3 tnh nói trên vi kết qu tính toán các ch s thiếu ht Bng 2.

Kết qu th nghim cho thy ch s nghèo đa chiu (MPI) quí I/2021 ca Sơn La, Phú Yên, Cn Thơ ln lưt là 13,4%; 6,7%; và 6,2%.
 
Bng 2: Các ch s thiếu ht dch v xã hi cơ bn quý II/2021
 
Chiu thiếu ht Ch s thiếu ht Sơn La Phú Yên Cn Thơ
1. Giáo dc 1. Tình trng đi hc ca tr em 6,1 13,3 11,2
2. Trình đ giáo dc ca ngưi ln 26,2 18,0 15,7
 
2. Y tế
3. Dinh dưng 20,7 12,0 11,8
4. Bo him y tế 20,7 12,0 12,9
 
3. Nhà
5. Cht lưng nhà 16,5 1,3 4,5
6. Din tích nhà bình quân đu ngưi 5,5 2,0 1,7
4. Điu kin sng 7. Ngun nưc sinh hot 12,8 0,7 1,7
8. Nhà tiêu hp v sinh 22,6 15,3 5,1
5. Thông tin 9. S dng dch v vin thông 21,6 22,7 6,7
10. Phương tin tiếp cn thông tin 1,2 1,3 0,0
6. Vic làm 11. Vic làm có hp đng lao đng 18,3 34,7 14,0
12. Ngưi ph thuc trong h gia đình 4,9 9,3 3,4
 
Bng trên cho thy, hu hết các ch s thiếu ht dch v xã hi cơ bn quý 1/2021 ca Sơn La, Phú Yên, Cn Thơ đu cao hơn so vi kết qu kho sát VHLSS năm 2020. Điu này là hp lý, vì chun nghèo giai đon 2021- 2025 quy đnh cao hơn so vi chun nghèo giai đon 2016-2020.

Mt s khuyến ngh

Chun nghèo đa chiu giai đon 2021-2025 nưc ta đưc nâng cao hơn so vi giai đon 2016-2020 và tiếp cn vi chun nghèo đa chiu quc tế. D liu t kho sát VHLSS là ngun d liu cơ bn đ đo lưng nghèo đa chiu Vit Nam. S dng Capi (phn mm RedCap) đ thu thp, qun lý d liu VHLSS giai đon 2021-2025 đ công b công b kết qu kho sát VHLSS giai đon 2021-2025 sm hơn so vi giai đon 2016- 2020. S dng c mu kho sát VHLSS giai đon 2016-2020 như cơ mu giai đon 2016-2020 vn đm bo kết qu kho sát VHLSS giai đon 2021-2025 công b theo quý.

Mt s khuyến ngh
  • Cn có s phi hp cht ch giũa Tng cc Thng kê vi B Y tế, B Lao đng, Thương binh và Xã hi trong quá trình thiết kế và t chc kho sát VHLSS giai đon 2021-2025, do Chun nghèo đa chiu mi đã b sung các ch s v dinh dưng, vic làm, bo tr xã hi. Đc bit phi hp trong khâu thu thp thông tin v chiu cao, cân nng ca tr em dưi 16 tui phi s dng các thiết b chuyên dùng ca ngành Y tế s tiết kim ngun lc ca xã hi nói chung và ngành Thng kê nói riêng.
Tiếp tc hoàn thin v thiết kế mu kho sát VHLSS giai đon 2021-2025, như cp nht dàn mu ch, tách Hà Ni, TP HCM thành 02 tng mu riêng đ đm bo tính đi din ca vùng (Hà Ni, TP HCM có khá nhiu khác bit so vi các tnh trong vùng v tiếp cn dch v xã hi cơ bn ca h gia đình).
  • Khc phc mt s hn chế nh ca phn mm RedCap đ s dng trong thu thp, qun lý d liu VHLSS.
  • Biên son và công b đng thi các ch s MPI theo chun quc gia và chun quc tế theo quý.
  • Sm có cơ chế tiếp cn ngun d liu vi mô kho sát VHLSS nhm đáp ng nhu cu ca ngưi dùng tin.
  • Thc hin vic tư liu hóa các hot đng kho sát VHLSS làm cơ s ci thin và nâng cao cht lưng điu tra thng kê nói chung và d liu kho sát VHLSS nói riêng./.
 
Nguyn VăĐoàn
Trưng ban Chuyên môn, Hi Thng kê Vit Nam
 
 
Tài liu tham kho
  • Th tưng Chính ph, Quyết đnh s 59/QĐ-TTg ngày 19/11/2015 ca Th tưng Chính v chun nghèo đa chiu giai đon 2016-2020;
  • Chính ph, Ngh đnh 07/2021/NĐ-CP ngày 27/01/2021 ca Chính ph v chun nghèo đa chiu giai đon 2021- 2025;
  • Thông cáo báo chí Ngheo đa chiu Vit Nam 2016-2020 (gso.gov.vn)
  • Tng cc Thng kê, Hi ngh công b kết qu hot đng tư vn th chế quc gia h tr Tng cc Thng kê áp dng phương pháp đo lưng MPI quc gia mi và đy nhanh vic công b s liu kho sát mc sng h gia đình Vit Nam (VHLSS) đ giám sát và ng phó kp thi vi tình trng nghèo đang thay đi nhanh chóng Vit Nam.
 
 

Các bài viết khác
Liên kết website
Liên kết website
Thăm dò ý kiến

Đánh giá khách quan của bạn về thông tin chúng tôi cung cấp? Vui lòng tích vào ô bên dưới để trả lời!

Top