Indonesia là một trong những đối tác kinh tế, thương mại hàng đầu khu vực của Việt Nam với kim ngạch thương mại hai chiều đứng thứ hai trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Với những tín hiệu lạc quan từ đầu năm 2024, kim ngạch thuơng mại Việt Nam - Indonesia được kỳ vọng sẽ được đẩy mạnh và đạt dấu mốc mới, nhất là trong bối cảnh hợp tác kinh tế thương mại được xác định là điểm sáng trong quan hệ hai nước.
Động lực nâng kim ngạch thương mại song phương lên tầm cao mới
Những năm qua, Việt Nam và Indonesia có mối quan hệ gắn bó, hợp tác và sự tương đồng về văn hoá. Chính phủ Indonesia luôn coi Việt Nam là đối tác có tầm quan trọng chiến lược ở khu vực và là tiêu điểm với những chính sách khuyến khích hợp tác, phát triển kinh tế, thương mại, đầu tư… Do đó, tại thị trường Indonesia, sản phẩm của Việt Nam đã có được thương hiệu và có nhiều lợi thế cạnh tranh hơn so với các đối tác khác trong khu vực và thế giới.
Năm 2023, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Indonesia đạt 13,8 tỷ USD, Indonesia đã vượt qua Malaysia trở thành đối tác thương mại lớn thứ 2 của Việt Nam trong khu vực Đông Nam Á, sau nhiều năm đứng ở vị trí thứ ba. Cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu giữa hai nước khá phong phú và đa dạng.
Kim ngạch thương mại Việt Nam - Indonesia được kỳ vọng sẽ đẩy mạnh và đạt dấu mốc mới trong năm 2024
Xuất khẩu của Việt Nam sang Indonesia năm 2023 đạt hơn 5,07 tỷ USD, trong đó có 14 nhóm hàng có kim ngạch từ 100 triệu USD. Đáng chú ý, trong năm 2023, Indonesia đã chọn Việt Nam là một trong 2 quốc gia cung cấp chính cho các đợt thu mua gạo dự trữ của quốc gia này. Nhờ đó, Indonesia đã vươn lên trở thành nhà nhập khẩu gạo lớn thứ 2 của Việt Nam với sản lượng hơn 1,1 triệu tấn, thu về hơn 640 triệu USD, tăng mạnh 878% về lượng và tăng đến 992% về trị giá so với năm 2022. Việc chọn Việt Nam là nguồn cung chính cho các đợt thu mua lúa gạo của Indonesia đã khẳng định thêm vị thế, uy tín chất lượng của hạt gạo Việt Nam. Ngoài ra, một số nhóm hàng xuất khẩu đạt kim ngạch cao phải kể đến như: Sắt thép (483 triệu USD); máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng (gần 380 triệu USD); điện thoại và linh kiện (368 triệu USD)…
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa từ Indonesia đạt 8,77 tỷ USD, như vậy, Việt Nam nhập siêu khoảng 3,7 tỷ USD từ đất nước đông dân nhất Đông Nam Á này. Có hai nhóm hàng nhập khẩu từ thị trường Indonesia đạt kim ngạch tỷ đô là: Than với kim ngạch đạt hơn 2 tỷ USD và sắt thép với kim ngạch hơn 1,1 tỷ USD. Các nhóm hàng nhập khẩu đáng chú ý khác với kim ngạch trên 100 triệu USD như: Dầu mỡ động, thực vật (682 triệu USD); ô tô nguyên chiếc các loại (607,5 triệu USD); giấy các loại (282,8 triệu USD)…
Việt Nam và Indonesia thường xuyên tổ chức nhiều sự kiện nhằm thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư và kết nối cộng đồng doanh nghiệp và thu hút sự quan tâm của đông đảo giới đầu tư, kinh doanh, doanh nghiệp hai nước. Nhiều cuộc tiếp xúc, làm việc đã diễn ra giữa các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và xuất, nhập khẩu những mặt hàng như gạo, hạt điều, nước giải khát, nội thất... của Việt Nam và Indonesia đã được triển khai.
Đáng chú ý, trong chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Indonesia Joko Widodo đầu tháng 01/2024, hai nước đã đạt được thống nhất trong việc đưa kim ngạch thương mại song phương sớm đạt 15 tỷ USD và cao hơn ở mức 18 tỷ USD trước năm 2028. Đồng thời, tạo thuận lợi, khuyến khích doanh nghiệp hai nước đầu tư vào thị trường của nhau; mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới và quan trọng như trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, năng lượng tái tạo, đầu tư phát triển hệ sinh thái xe điện và pin xe điện; mở rộng các chương trình hợp tác trong khuôn khổ Quan hệ Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JTEP); tăng cường hợp tác trong lĩnh vực Halal; tăng cường hợp tác an ninh lương thực, nghiên cứu thúc đẩy ký kết Hiệp định thương mại gạo. Đây cũng là căn cứ để tạo thuận lợi thương mại, tăng cường xuất khẩu hàng hóa Việt Nam vào thị trường Indonesia trong thời gian tới.
Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường Indonesia trong 2 tháng đầu năm 2024 đạt 1,05 tỷ USD, tăng 39% so với cùng kỳ năm trước. Mặt hàng gạo dẫn đầu kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Indonesia đạt 141,6 triệu USD, tăng 110,5% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 13,4% tỷ trọng xuất khẩu. Tiếp đến là mặt hàng chất dẻo nguyên liệu đạt 93,6 triệu USD, tăng 67,6%, chiếm 8,8% tỷ trọng. Một số mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng trong 2 tháng đầu năm 2024 so với cùng kỳ năm trước như: Cà phê tăng 235,4%; hóa chất tăng 212,9%; hàng thủy sản tăng 82%; cao su tăng 40,3%; máy móc, thiết bị phụ tùng tăng 45,9%.
Tận dụng cơ hội gia tăng thị phần xuất khẩu tại “xứ vạn đảo”
Việt Nam và Indonesia đều có tiếng nói chung trong việc tiếp tục thúc đẩy quan hệ Ðối tác chiến lược phát triển mạnh mẽ, toàn diện và vững chắc hơn nữa giữa hai quốc gia, nhất là trong quan hệ thương mại. Hiện Việt Nam đang nhập siêu từ Indonesia với cán cân nhập siêu khoảng 3,7 tỷ USD. Bên cạnh những cam kết hợp tác kinh tế thương mại giữa hai nước, nếu nắm rõ đặc điểm thị trường, thị hiếu tiêu dùng và tận dụng được những cơ hội, Việt Nam còn có thể gia tăng thị phần hàng hóa tại xứ sở vạn đảo này.
Theo Thương vụ Việt Nam tại Indonesia, thu nhập bình quân đầu người của Indonesia hiện ở mức 10.000 USD/người/năm và được dự báo sẽ tăng lên gấp đôi trong tương lai gần. Indonesia cũng được nhận định là nước đang phát triển với dân số trẻ lớn, tầng lớp trung lưu ngày càng tăng ở Jakarta và các thành phố hạng hai khác… là những tiềm năng về một thị trường tiêu dùng rộng lớn. Đặc biệt, hệ thống siêu thị của Indonesia rất phát triển, đem lại cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng thực phẩm có nguồn gốc động vật có chứng nhận Halal liên kết, liên doanh đưa hàng hóa vào tiêu thụ. Bên cạnh đó, hệ thống thương mại điện tử tại Indonesia cũng đang phát triển hết sức mạnh mẽ, tạo thuận lợi cho người dân mua sắm cũng là thị trường tiềm năng để thương mại điện tử xuyên biên giới của Việt Nam hướng tới. Đây thực sự là thị trường đầy tiềm năng cho các nhà xuất khẩu với các mặt hàng phong phú, nhất là các mặt hàng thực phẩm, đồ uống như: Trái cây tươi, nước ép trái cây, rau đã sơ chế, thực phẩm đồ ăn nhẹ, hải sản, thịt gia cầm, gia vị,…
Ngày 26/2/2024, Chính phủ Indonesia đã quyết định tăng hạn ngạch nhập khẩu gạo trong năm 2024 thêm 1,6 triệu tấn vì nguồn cung dự trữ trong nước không đủ. Nguyên nhân là do ảnh hưởng từ hiện tượng El Nino trong năm 2023 khiến sản xuất gạo của nước này bị chậm lại vì thiếu nước canh tác (theo dự kiến, việc thu hoạch vụ lúa đầu năm của Indonesia sẽ diễn ra vào tháng 5 và tháng 6/2024, thay vì tháng 3 và tháng 4 hàng năm). Với việc tăng lượng gạo nhập khẩu thêm 1,6 triệu tấn, tổng lượng gạo hạn ngạch Chính phủ Indonesia quyết định nhập khẩu trong năm 2024 sẽ là 3,6 triệu tấn. Theo Cơ quan thống kê Indonesia, trong tháng 1/2024, nước này đã nhập khẩu 441,93 nghìn tấn gạo, tăng 82,19% so với tháng 1/2023, tương đương giá trị 279,2 triệu USD. Trong đó, lượng gạo nhập từ Thái Lan là 237,64 nghìn tấn, từ Pakistan là 129,78 nghìn tấn, Myanmar 41,61 nghìn tấn, Việt Nam là 32,34 nghìn tấn, Campuchia 2,5 nghìn tấn.
Gạo Việt Nam đã khẳng định được uy tín trên thế giới, là đối tác quan trọng, giành được sự tin tưởng của Chính phủ và người tiêu dùng Indonesia. Do đó, các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam cần theo dõi sát thông tin thị trường, tận dụng tranh thủ cơ hội xuất khẩu gạo trong những tháng đầu năm sang thị trường Indonesia.
Ngoài gạo là một trong những sản phẩm nhập khẩu chủ lực của Indonesia từ Việt Nam, với đa số dân số theo đạo Hồi, Indonesia là thị trường có nhu cầu tiêu thụ sản phẩm có chứng chỉ Halal lớn nhất thế giới. Do vậy, Chứng nhận Halal luôn là yêu cầu đầu tiên của bất cứ nhà nhập khẩu, phân phối nào của Indonesia khi có sản phẩm thực phẩm, đồ uống muốn tiếp cận thị trường này. Vì thế, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần chủ động tìm hiểu và xin chứng nhận Halal của Indonesia cho sản phẩm xuất khẩu để tiếp cận và mở rộng thị trường.
Để mở rộng thị trường tại Indonesia, một trong các cách tiếp cận thị trường hiệu quả mà doanh nghiệp được khuyến cáo đó là giới thiệu sản phẩm chất lượng thông qua các Hội chợ quốc tế, uy tín với quy mô lớn được tổ chức thường niên tại đất nước “vạn đảo” này. Các hội chợ quốc tế lớn thường thu hút 40.000 đến 50.000 lượt khách thăm quan với sự tham gia của rất nhiều doanh nghiệp của Indonesia và các doanh nghiệp quốc tế đến từ 40 quốc gia trong và ngoài khu vực. Đây cũng là một trong những đặc thù của thị trường Indonesia. Bởi, do chủng loại sản phẩm nhập khẩu phong phú và đa dạng nên những doanh nghiệp lớn trong ngành bán lẻ Indonesia rất ít khi chịu tiếp xúc với các doanh nghiệp hoàn toàn mới. Chính vì vậy, chuyên gia khuyến cáo, cách tốt nhất để “xâm nhập” vào thị trường hơn 250 triệu dân này là thông qua nhà phân phối đã thông thuộc thủ tục và có sẵn giấy phép nhập khẩu của Indonesia.
Thêm vào đó, thị hiếu của người tiêu dùng Indonesia sẵn sàng đón nhận các sản phẩm có tính độc lập, có bản sắc riêng, tính năng tốt và mang lại giá trị cao cho người sử dụng hơn hẳn những sản phẩm cùng loại. Người tiêu dùng ở đất nước này sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn để nhận được sản phẩm tốt hơn. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam muốn gia nhập và mở rộng thị trường tại Indonesia không nên cạnh tranh về giá mà cần chú trọng hơn đến chất lượng, giá trị sản phẩm, nhất là ưu tiên sản phẩm có chứng nhận Halal.
Ngoài ra, trong bối cảnh phòng vệ thương mại đã, đang trở thành xu thế bảo hộ ngày càng được các nước tin dùng, doanh nghiệp không nên quá chú trọng việc xúc tiến thương mại mà bỏ qua các quy tắc, biện pháp phòng vệ thương mại để bảo vệ hàng hóa và quyền lợi của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế nói chung và tại thị trường Indonesia nói riêng. Đó cũng là một trong những giải pháp tăng cường thương mại một cách bền vững đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam tại thị trường Indonesia./.
Indonesia hiện là nước có dân số đông nhất khu vực ASEAN và đông thứ tư trên thế giới với hơn 250 triệu người nên mức độ tiêu thụ hàng hóa, sản phẩm của người dân rất lớn. Do đó, Indonesia đã và đang trở thành thị trường trọng điểm, đầy tiềm năng tại khu vực châu Á nói riêng và thế giới nói chung.
|
Minh Huyền