Xuất khẩu cà phê Việt Nam đã xác lập kỷ lục mới với kim ngạch đạt 4,18 tỷ USD trong năm 2023. Những tháng đầu năm 2024, giá cà phê Robusta lại tiếp tục ghi thêm nhiều đỉnh mới. Theo các chuyên gia, đây là những lợi thế giúp ngành cà phê có cơ sở vững chắc cho mục tiêu xuất khẩu đạt 5 tỷ USD năm 2024.
Kim ngạch xuất khẩu liên tiếp đạt mức cao
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam năm 2023 đạt 4,18 tỷ USD, tăng 3,1% so với năm 2022 và là mức cao nhất từ trước đến nay. Đây cũng là năm thứ hai liên tiếp giá trị xuất khẩu cà phê của nước ta vượt 4 tỷ USD. Kết quả này là nhờ giá Robusta trên thế giới và giá cà phê nội địa ở mức cao.
Theo Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam (MXV), tính đến ngày 31/12/2023, giá Robusta trên Sở Giao dịch Liên lục địa châu Âu (ICE-EU) ở mức 3.046 USD/tấn, tăng 63% so với cuối năm 2022. Đặc biệt, giá Robusta trong năm qua chạm mức cao nhất trong 28 năm vào ngày 21/12/2023 với 3.179 USD/tấn. Cùng với đó, giá cà phê nhân xô năm 2023 tại Việt Nam đã chạm mức đỉnh lịch sử vào ngày 29/12, đạt 69.900 đồng/kg.
MXV cho biết, năm 2023, ngành cà phê Việt Nam đã tận dụng tốt lợi thế góp phần đưa kim ngạch xuất khẩu cà phê tiếp tục đạt kỷ lục năm thứ hai. Đây là tín hiệu đáng mừng trong quá trình nâng cao giá trị xuất khẩu của ngành.
Bước sang những ngày đầu năm 2024, giá cà phê liên tục tăng cao, tiếp tục là lợi thế với các nước xuất khẩu như Việt Nam. Số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, trong quý I/2024, cà phê là mặt hàng nông sản xuất khẩu tăng mạnh nhất. Trong 3 tháng đầu năm 2024, Việt Nam xuất khẩu 799 nghìn tấn cà phê, thu về 1,9 tỷ USD, tăng 44,45% về lượng và 54,2% về trị giá so với cùng kỳ năm 2023. Đây là giá trị xuất khẩu kỷ lục trong 3 tháng đầu năm của ngành cà phê. Kim ngạch xuất khẩu cà phê lập kỷ lục lịch sử khi gần cán mốc 2 tỷ USD chỉ sau 3 tháng.
Cà phê Robusta được xuất khẩu nhiều nhất với 515.164 tấn, kim ngạch trên 1,57 tỷ USD; còn cà phê nhân Arabica chỉ xuất khẩu 16,474 tấn, kim ngạch trên 69,27 triệu USD. Đối với cà phê rang xay và hòa tan, xuất khẩu khoảng 35.853 tấn, đạt kim ngạch trên 246,41 triệu USD.
Bên cạnh đó, 3 tháng đầu năm 2024 được coi là thời kỳ “hoàng kim” đối với giá cà phê Robusta khi liên tục thiết lập các mức đỉnh chưa từng có trong lịch sử. Nguồn cung ở mức thấp tại các nước xuất khẩu chính, kết hợp cùng nhu cầu tăng mạnh tại các thị trường nhập khẩu hàng đầu tạo thành hỗ trợ kép cho đà tăng của giá cà phê những tháng đầu năm. Giá cà phê xuất khẩu bình quân trong tháng 3/2024 tiếp tục tăng và đạt mức cao nhất trong 6 tháng qua, đạt 3.555 USD/tấn, tăng 8% so với tháng trước và tăng 55,0% so với cùng kỳ năm 2023. Tính chung quý I/2024, giá cà phê xuất khẩu đạt 3.289 USD/tấn, tăng 48% so với cùng kỳ năm 2023.
Hiệp hội Cà phê, ca cao Việt Nam (Vicofa) cho biết, các nhà nhập khẩu trên thế giới đang tìm đến thị trường Việt Nam để mua cà phê. Các doanh nghiệp trong nước liên tục tiếp các đoàn khách từ nhiều nơi trên thế giới đến tìm hiểu và mua cà phê Việt Nam, bởi cà phê Việt Nam đang trở thành lựa chọn hàng đầu ở phân khúc Robusta. Đến nay, Việt Nam đang đẩy mạnh xuất khẩu cà phê Robusta sang nhiều thị trường, như: Ý, Tây Ban Nha, Nga, Indonesia, Bỉ, Trung Quốc, Philippines... Trong 3 tháng đầu năm nay, châu Âu là thị trường nhập khẩu cà phê nhân của Việt Nam nhiều nhất với 278.718 tấn (chiếm 51,3%) và thị trường Đức dẫn đầu với khối lượng 69.924 tấn, Italy thứ 2 với 63.952 tấn, Tây Ban Nha thứ 3 với 43.287 tấn…
Hướng tới mục tiêu xuất khẩu 5 tỷ USD năm 2024
Cà phê Việt Nam ngày càng khẳng định vị trí trên thị trường thế giới khi giá trị xuất khẩu tăng đều đặn qua các năm, từ 2,7 tỷ USD vào năm 2020 lên gần 4,2 tỷ USD năm 2023. Giới chuyên gia dự báo, với tình hình giá thị trường như hiện nay, kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam năm 2024 có thể đạt mốc 5 tỷ USD. Hiện cà phê Việt Nam đã có mặt ở hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ và đang là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ 2 thế giới.
|
Dự báo năm 2024, ngành cà phê Việt Nam sẽ tiếp tục được hưởng lợi nhờ giá cà phê Robusta sẽ duy trì ở mức cao, thậm chí có thể lập đỉnh do lo ngại thiếu hụt nguồn cung. Xu hướng giá tăng cũng được thể hiện trên sàn giao dịch London. Cụ thể, giá cà phê Robusta kỳ hạn giao tháng 1/2024, tháng 3/2024, tháng 5/2024 và tháng 7/2024 tăng lần lượt 21,9%, 15%, 13,6% và 12,8% (so với ngày 30/11/2023), lên mức 3.075 USD/tấn, 2.837 USD/tấn, 2.766 USD /tấn và 2.704 USD/tấn. |
Tiềm năng từ hạt cà phê Việt Nam hiện rất lớn, các doanh nghiệp lớn trong ngành hàng cà phê ở các nước cũng đều đã có mặt tại Việt Nam. Theo các chuyên gia, vai trò của cà phê Việt Nam là không thể thay thế nhưng cần có giải pháp, chiến lược để phát triển bền vững cũng như đạt kim ngạch xuất khẩu cà phê 5 tỷ USD trong năm 2024.
Các chuyên gia cho biết, trong những năm qua, chất lượng cà phê Việt Nam dù đã được nâng lên, nhưng vẫn thấp hơn so với nhiều quốc gia trên thế giới. Bên cạnh đó, tỷ lệ xuất khẩu cà phê nguyên liệu vẫn còn cao, sản phẩm chế biến tuy tăng nhưng mới chiếm gần 13%. Hơn nữa, tiêu thụ ở thị trường nội địa vẫn ở mức thấp, chưa xứng tầm quốc gia sản xuất cà phê lớn thứ 2 thế giới với dân số gần 100 triệu người. Do đó, cần thúc đẩy các khâu từ sản xuất, chế biến, xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường mới có thể cải thiện được giá trị cũng như bảo đảm phát triển bền vững ngành hàng cà phê Việt Nam.
Bên cạnh đó, cần đầu tư xây dựng thương hiệu, tạo nên chất lượng độc đáo, phân loại cà phê thành các hạng tốt, thượng hạng, tiêu chuẩn… để xuất khẩu cà phê có giá trị gia tăng.
Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Bộ NN&PTNT khuyến cáo, ngành cà phê cần được quan tâm đồng bộ với giải pháp tổng thể, trong đó, đẩy mạnh sản lượng và chất lượng vùng cà phê nguyên liệu, đồng thời, gia tăng tỷ lệ chế biến sâu. Đặc biệt, các địa phương cần quy hoạch vùng cà phê trọng điểm; đẩy mạnh tái canh, áp dụng quy trình sản xuất cà phê bền vững có chứng nhận VietGAP, 4C, Rainforest, hữu cơ… mới có thể đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu gắt gao của các thị trường hiện nay./.
ThS. Nguyễn Thị Ngọc Anh - ThS. Đặng Thị Hường
Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội